ระยะของสายตา องศาของความรู้สึก (ภาค2)

เอกเขนก :: วันพฤหัสบดีที่ ๗ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๐

ตอน ... ลาวตะลอน

ว่ากันว่า...
ในบรรดา "เลนส์ถ่ายภาพ" นับร้อยชนิดที่ช่างภาพเลือกใช้เพื่อถ่ายทอดเรื่องราวนั้น
เลนส์ 50mm. เป็นเลนส์พื้นฐานที่สำคัญที่สุดตัวหนึ่งที่ช่างภาพต้องผ่านมือ
ด้วยเหตุเพราะที่ระยะ 50mm. นั้น เป็นช่วงรับภาพที่กว้างใกล้เคียงกับมุมมองสายตาของคนมากที่สุด
อีกทั้งเป็นเลนส์ระยะเดี่ยว (fixed) ไม่ใช่เลนส์ซูม ที่สามารถหมุนดึงภาพเข้าออกใกล้ไกลได้ตามใจ
คนถ่ายจึงต้องสับขา เดินหน้า ถอยหลัง หาระยะของภาพเอาเอง
เลนส์ตัวนี้... จึงนับเป็นเลนส์ที่เหมาะสำหรับมือเริ่มต้นถ่ายภาพ
ได้บังคับตนเอง ฝึกฝนการเดินหามุมมองที่ดี ก่อนที่จะบันทึกอารมณ์ ความรู้สึกเบื้องหน้า
ถ่ายทอดออกมาเป็นภาพสื่อความหมาย

ช่วง 2-3 เดือนที่ผ่านมา
ผมยังมีงานที่ต้องเดินทางไปเยี่ยมเยือนประเทศลาวอยู่อีกหลายหน
ครั้งหลังสุด... มีเหตุจำเป็นต้องใช้ภาพของคนท้องถิ่นมาประกอบงานที่ทำ
เลยอาสาเอากล้องไปเก็บภาพมาเอง ไม่ต้องไปจ้างใคร
(จริง ๆ แล้วงบน้อยครับ ทำเองประหยัดดี อิ..อิ)

ถือโอกาสที่ต้องแบกกล้องไปแล้ว
วางแผนหาความสุขใส่ตัว ด้วยการถ่ายภาพเก็บมาฝากคนใกล้ ๆ ด้วย
ตั้งโจทย์ให้ตัวเอง ด้วยการจะถ่ายภาพจากเลนส์ 50mm. อย่างเดียว
หลังจากใช้เลนส์ซูม เลนส์วายด์ มาพักใหญ่ ลองหวนกลับไปหาอะไรที่เรียบง่ายบ้าง
นัยว่าเป็นภาพที่สะท้อน มุมมอง และสายตา ที่มองเห็นความเป็นไปของประเทศใกล้ เมืองเคียงแห่งนี้

เพียงแต่ว่า กล้องที่ใช้เป็นดิจิตอล บันทึกภาพแล้วไม่ได้สัดส่วนเท่ากับฟิล์ม
ภาพที่ได้ เมื่อมองผ่านเลนส์ 50mm. จึงแคบลง ... หรือใกล้กว่าระยะสายตาเล็กน้อย
เอาน่า... ให้คิดว่า เป็นภาพจากมุมมองของคนสายตาสั้น
ที่จะดูอะไร ก็ต้องเขยิบเข้าไปใกล้สักหน่อย ... ก็แล้วกันครับ :-)

การเดินทางครั้งนี้ ผมเริ่มปักหมุดตั้งแต่กลางประเทศลาว ที่แขวงสะหวันเขต ตรงข้าม จ.มุกดาหาร
จุดที่มีการเปิดสะพานมิตรภาพไทย-ลาว แห่งที่สองนั่นแหล่ะครับ
ค่อย ๆ เดินทางขึ้นเหนือ ไปที่เมืองท่าแขก แขวงคำม่วน (ตรงกับ จ.นครพนม)
ก่อนหันสู่ทิศตะวันตกเฉียงเหนือเข้าเวียงจันทน์
แล้วยาวต่อไปจบที่เมืองมรดกโลก หลวงพระบาง
เก็บภาพกลับมาหลายร้อยภาพอยู่ คัดมาบางส่วนเป็นระยะของสายตา และองศาของความรู้สึก
ที่นึกถึง ... และอยากปันกันครับ

============================================================

(1)
เมื่อสะพานเชื่อมสองประเทศเปิดใช้ ความเจริญก็พากันย้ายไปอยู่บริเวณด่านใหม่ใกล้ ๆ สะพาน
ความคึกคักดั้งเดิมที่มีอยู่แถวท่าเรือ ก็ลดน้อยถอยความสำคัญลงไป
นอกจากพ่อค้าแม่ค้า และบรรดาสามล้อรับจ้าง จะได้รับผลกระทบแล้ว
อีกหนึ่งอาชีพเล็ก ๆ ที่ต้องเริ่มมองหาช่องทางทำมาหากินใหม่ ก็คือคนรับจ้างแบกของลงเรือ

============================================================

(2)
ความเปลี่ยนแปลงสำคัญอีกอย่างหนึ่งที่กำลังเกิดขึ้น ทั้งฝั่งไทยและลาว
คือการเหือดแห้งของแม่น้ำโขง ซึ่งเป็นเสมือนเส้นเลือดใหญ่ของเมืองสองฟากฝั่ง
ช่วงปลายฤดูร้อนย่างเข้าฝน แม่น้ำโขงบางช่วงยังแห้งขอดขนาดที่คนสามารถลงเดิน และเกือบจะข้ามไปถึงอีกฝั่งได้
เห็นแล้วน่าใจหายจริง ๆ ... บางคนให้ความเห็นว่าเป็นเพราะทางการจีนซึ่งอยู่ทางต้นน้ำ
ได้สร้างเขื่อนและระเบิดเกาะแก่งต่าง ๆ ทำให้น้ำเกิดการเปลี่ยนทิศ ผิดธรรมชาติ และแปรปรวน
คนที่อยู่ปลายน้ำอย่างเรา เลยได้แต่มองตาปริบ ๆ

============================================================

(3)
การเดินทางระหว่างเมืองที่ลาว หากไม่ติดขัดเรื่องเวลาการทำงานที่จำกัดหรือเร่งด่วน
ผมเลือกที่จะนั่งรถโดยสาร เพราะสามารถเห็นสภาพความเป็นอยู่จริง ๆ ของชาวบ้าน
ได้เห็นเส้นทางที่ตัดผ่านชุมชนต่าง ๆ และมีโอกาสได้พูดคุยกับคนท้องถิ่นจริง ๆ
ลองนั่งมาเกือบหมดแล้วครับ รถเมล์ใหญ่ รถตู้เล็ก ไปจนถึงรถกระป้ออัดกัน 10 กว่าคน ไก่อีก 2 ตัว
นั่งยาว 5-6 ชั่วโมง ข้ามแขวง ... สนุกดี แต่ก็หวาดเสียวไข้หวัดนกช่วงนั้น (อิ..อิ)

============================================================

(4)
เวลานั่งรถ นอกจากจุดหมายปลายถึงที่มุ่งอยากไปถึงแล้ว
ความสนุกจากการสังเกตุความเป็นไประหว่างทาง ก็เป็นสเน่ห์อีกอย่างหนึ่ง
ที่ทำให้การเดินทางไม่น่าเบื่อ...

============================================================

(5)
คนขายของที่ผมยกนิ้วให้เลย คือ คนจีน กับคนเวียดนาม
ซึ่งทั้งสองเชื้อชาติ อพยพมาทำมาหากินในลาวไม่น้อยเหมือนกันนะครับ
คนพวกนี้ ขยันมาก อะไรเล็ก ๆ น้อย ๆ ก็จับมาเป็นการค้าได้หมด เรียกว่าอยู่ในสายเลือดจริง ๆ
ตามตลาด เราจะเจอคนเวียดนามหิ้วตะกร้า มีเก้าอี้ตัวเล็ก ๆ และกาละมังพลาสติก 2 ใบ
เดินรับจ้างทำเล็บ ให้แม่ค้าที่ขายของในตลาดอีกที... เพราะแม่ค้าก็อยากสวย
แต่ยุ่งขายของไม่มีเวลาไปร้าน ...
หรืออย่างในรูปนี้ ไม่มีเงินลงทุนเปิดร้าน... ไม่เป็นไร
นี่.. ทำเป็น Mobile Unit มาขายถึงที่เลย สนใจไหม? (อิ..อิ)

============================================================

(6)
หากเป็นการเดินทางภายในเมืองระยะใกล้ ๆ
"จัมโบ้" หรือ สามล้อรับจ้าง เป็นทางเลือกที่สะดวกมากครับ
มีสามล้อหลายขนาดให้เลือกใช้ ตามแต่จำนวนคนที่จะไป หรือจำนวนสัมภาระที่จะขน
ครั้งแรก ๆ จะไปไหนผมก็ต้องเรียกเหมารถไปคนเดียว
เดี๋ยวนี้ ถามชาวบ้านที่ขึ้นรถมาก่อนว่าไปไหน แล้วก็พ่วงไปทางเดียวกัน
ประหยัดกว่า...ทั้งทรัพยากรพลังงาน และทรัพยากรในกระเป๋า ได้เพื่อนใหม่ด้วย (อิ..อิ)

============================================================

(7)
ด้วยความที่น้ำมันที่นี่ราคาแพง (ราคาล่าสุดอยู่ประมาณ 37 บาทต่อลิตร)
อีกทั้งจำนวนผู้โดยสารไม่ได้มีเยอะมากเหมือนในกรุงเทพฯ
จัมโบ้ส่วนมากจะเลือกจอดรอรับคนตามสถานที่สำคัญ ๆ
มากกว่าจะออกวิ่งตระเวนหาผู้โดยสาร
เวลารออยู่ตามคิวรถ ส่วนใหญ่คนขับก็มักจะนอน เล่นเปตอง หรือไม่ก็เล่นไพ่ (อ้าว....)

============================================================

(8)
หากเป็นรถส่วนตัว .. รถที่ชาวลาวทั่ว ๆ ไปชื่นชอบ อยากหามาขับขี่เป็นที่สุด
นาทีนี้ ต้องยกให้ "วีโก้" ครับ เรียกว่าใครถอยมาขี่นี่เท่ห์สุด ๆ
สาว ๆ บอก "รถมันแรง อ้าย..."
แต่ช่วงเวลาที่เดินทาง ผมประทับใจคันนี้ครับ คลาสสิคจริง ๆ จอดอยู่ริมรั้วบ้านหลังเล็ก ๆ ในเวียงจันทน์

============================================================

(9)
ยามหิวขณะเดินทาง หากอาหารพื้นเมืองไม่ทานยากจนเกินไป ไม่โหดจนรับไม่ไหว
ผมก็จะหาอะไรง่าย ๆ ทานในตลาดแหล่ะครับ เพราะเป็นโอกาสดีที่จะได้คุยกับแม่ค้า
สอบถามความเป็นอยู่และเรื่องราวต่าง ๆ ได้สะดวกดี
อาหารประยุกต์จากสมัยเป็นอาณานิคมฝรั่งเศสที่ผมว่าทานง่าย อิ่มท้อง และราคาประหยัด
ก็คือข้าวจี่ใส่ไส้ หรือปาเต๊ะ หรือแซนด์วิชขนมปังฝรั่งเศสที่เปลี่ยนไส้เป็นหมูยอ หมูหยอง
และราดซ็อสพริก ... แซ่บอย่าบอกใคร

============================================================

(10)
ในตลาด... นอกจากอาหารและของใช้สารพันแล้ว
สิ่งที่เราจะเห็นเกือบทุกที่ก็คือมาลัยดอกไม้ สำหรับไหว้พระ
วิถีชีวิตวัฒนธรรมลาวยังผูกพันกับพุทธศาสนาค่อนข้างเหนียวแน่น

============================================================

(11)
ทุก ๆ ชุมชนจะมีวัดตั้งอยู่เป็นส่วนหนึ่งเสมอ
ในวันสำคัญทางพุทธศาสนา พี่น้องชาวลาวจำนวนมากต่างหลั่งไหลจากทุกสารทิศ
มาร่วมในพิธีอย่างไม่ขาดสาย เป็นภาพที่ประทับใจเสมอยามพบเห็น

============================================================

(12)
เด็ก ๆ อีกจำนวนไม่น้อย ได้อาศัยบุญพระพุทธศาสนาเข้ามาบวชเรียน
ในหลาย ๆ เมือง วัดจึงยังคงเป็นศูนย์กลางของวิถีชีวิตที่สงบ เรียบง่าย

============================================================

(13)
การทำนุบำรุงวัดวาอาราม และโบราณสถานต่าง ๆ
คนทางนี้ จะไม่นิยมสร้างเสริมแต่งเติมอะไร
มักจะปล่อยให้อยู่ในสภาพแบบเดิม ๆ มากกว่า
หากจะเก่าก็ปล่อยให้เป็นไปตามกาลเวลา คอยดูแลเพียงไม่ให้พังทลายลงมาเสียหาย
หรือเป็นอันตรายเท่านั้น ... ยามไปเยี่ยมชมวัดเก่าแก่
เราจึงได้สัมผัสสภาพความเป็นจริงของสถานที่แห่งนั้นว่ายืนหยัดผ่านคืนวันมานานเพียงใด ...

============================================================

(14)
กีฬายอดฮิตติดอันดับ นอกจากฟุตบอลแล้ว ก็มี "เปตอง" นี่แหล่ะครับ
หันไปมุมไหน ก็มักจะเป็นหนุ่ม ๆ ลาวยืนล้อมวงดู ส่งเสียงเชียร์กันสนุกสนาน
เป็นกีฬาที่ต้องใช้สมาธิและความแม่นยำไม่น้อย
เอ.. จะว่าไป ยังไม่เคยเห็นสาว ๆ มาทอยลูกเปตองเลยครับ

============================================================

(15)
"ป่าไม้" นับเป็นทรัพยากรธรรมชาติ ที่ประเทศลาวมีมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก
ปัจจุบัน ป่าไม้ลาวกำลังถูกท้าทายจากทุนนิยมโลกที่เข้าไปยื้อแย่งพื้นที่
เพื่อให้หันมาทำการเกษตรเชิงเดี่ยวแทน ... นับเป็นเรื่องน่าเสียดายมาก ๆ
หลาย ๆ จุดที่ผมลัดเลาะเข้าไป มีโอกาสเห็นร่องรอยของป่าไม้ที่เคยอุดมสมบูรณ์
ทิ้งไว้เพียงภูเขาหัวโล้นหลายสิบลูก เรียงตัวยาวไปสุดสายตา

เมื่อเห็นยอดไม้เล็ก ๆ พยายามแทรกกายยืนหยัดมีชีวิต เลยอดนึกถึงเรื่องนี้ไม่ได้
และอยากถ่ายภาพเก็บไว้ ...

============================================================

(16)
ชีวิตความเป็นอยู่ของเด็ก ๆ ที่นี่
เป็นอีกสิ่งหนึ่งที่ผมว่า หาจากที่อื่นไม่ได้ง่าย ๆ
ที่ลาว อาจไม่สะดวกสบายเท่าบ้านเรา
แต่ที่นี่... เด็ก ๆ หัวเราะได้อย่างเต็มเสียง ยังมีอากาศดี ๆ ให้หายใจเต็มปอด
มีวัฒนธรรมดี ๆ ที่รอถ่ายทอดให้พวกเขาเติบโตมาเป็นส่วนหนึ่งที่ดี ของโลกใบนี้

============================================================

(17)
ผมเคยบอกคนใกล้ตัวเสมอว่า ... ให้เก็บ "ก้อนเด็ก" บางส่วนไว้กับตัวบ้าง
อย่าให้ความเป็นผู้ใหญ่ พรากความสดใสไปจากชีวิตเราเสียหมด
ลองดูตาของหนุ่มน้อยคนนี้สิครับ
ผมว่า สำหรับเขาแล้ว... ความสุขมีอยู่ในทุกอณูอากาศ มีอยู่ในทุกวันที่ตื่นลืมตา ...

============================================================

(18)
ดูเด็กแล้ว ก็มาดูผู้ใหญ่บ้าง (ว่าไปนั่น)
สองสาวหลวงพระบางอารมณ์ดีนี้ มาช่วยงานผมอยู่เรื่อย ๆ จนสนิทกันดี
ผมว่า "แม่หญิงลาว" ที่ยังคงไว้ซึ่งวัฒนธรรมที่สงบงามแบบดั้งเดิมนั้น
เป็นผู้หญิงที่อ่อนหวาน และมีสเน่ห์ไม่แพ้ใคร
อยากให้รักษาเอกลักษณ์อันดีนี้ไว้ ไม่ต้องไปตามกระแสโลกตะวันตก
ที่ทุกอย่างเป็นแฟชั่นไปเสียหมด

แต่ยังไง... สาวไทย ก็น่ารักที่สุดครับ .. ยืนยัน
(เพราะหากไม่ยืนยัน .. ผมอาจจะโดนยันแทน อิ..อิ)

============================================================

(19)
ปิดท้าย ด้วยภาพของสายตาซุกซนที่ไปเห็นมาว่าน่ารัก
ก็ขนาดว่าป้ายจราจร ยังคงไว้ซึ่งเอกลักษณ์การแต่งกาย ที่ต้องเกล้าผม นุ่งซิ่น
ไม่เรียกว่า "น่ารัก" ก็ต้องโดนหยิกแล้วล่ะครับ :-)

============================================================

...สิบเก้าภาพ แทนระยะของสายตา และองศาในความรู้สึก
ที่มีต่อประเทศน่ารัก ๆ แห่งนี้ของผม
อาจจะเป็นสายตาที่ดูสั้น ๆ แต่ก็เป็นมุมมองที่ผมว่ามีอะไรดี ๆ หลายอย่าง
ที่เราเองก็น่าจะมาปรับใช้ได้บ้างเหมือนกัน
ก็อยู่ใกล้กันแค่โขงกั้น ... สนิทกันไว้
จะได้ร้องเพลง "สาวลาว ... บ่าวไทย" ไงครับ (อิ..อิ)

เวลา ๐๐.๕๕ น.